របត់នយោបាយទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន

កាលណានិយាយពីនយោបាយការបរទេសចិនចំពោះអាស៊ាន ជាពិសេសកម្ពុជា គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមើលឃើញថា គោលដៅរបស់ចិនបច្ចុប្បន្ន គឺកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិកនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។ នៅក្នុងន័យនេះ ប៉េកាំងបានចាត់ទុកអាស៊ានជាចន្ទល់ភូមិសាស្រ្តនយោបាយមួយដ៏សំខាន់។ ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងចិន-អាស៊ាន មិនល្អដូចការចង់បានសោះឡើយ ជាពិសេសបញ្ហាជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។
នៅក្នុងន័យបែបនេះ ក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្រ្តដែលថ្នាក់ដឹកនាំជាបន្តបន្ទាប់នៅប៉េកាំងធ្វើគឺ ចាត់ទុកមិត្តភាពរវាងប្រទេសខ្លួននិងកម្ពុជា រវាងប្រទេសខ្លួននិងឡាវ ព្រមទាំងរវាងប្រទេសខ្លួននិងភូមាថាជាកត្តាមួយចាំបាច់ជាទី បំផុត (សម្រាប់ឡាវ មិនតិចមិនច្រើន ឥទ្ធិពលរបស់វៀតណាមច្បាស់ជាមានកម្លាំងខ្លាំងជាង ដែលជាឧបសគ្គសម្រាប់ចិន ដោយឡែកភូមា អ្នកណាក៏ដឹងដែរថា មិត្តដ៏ល្អរបស់ចិនគឺរដ្ឋាភិបាលយោធាបច្ចុប្បន្ន តែចិនក្នុងចំណោមប្រជាជនភូមាប្រៀបដូចជាសត្រូវ)។

ដូច្នេះបំពង់តែមួយសម្រាប់ហូរចូលអាស៊ាន គឺកម្ពុជា ម្ល៉ោះហើយបានជាចិនពង្រឹងសហប្រតិបត្តិការយោធាខ្លាំងឡើងជាលំដាប់ ជាមួយកម្ពុជា នារយៈចុងក្រោយនេះ តាមរយៈការផ្តល់មកឱ្យកម្ពុជា នូវបរិក្ខាយោធានិងជំនួយបច្ចេកទេសជាច្រើន។ ដោយឡែក អ្វីដែលជំរុញចិនឱ្យចាប់យកកម្ពុជាមកធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់ ជាងគេបង្អស់មួយ នៅក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន គឺភូមិសាស្រ្តនៃកម្ពុជាតែម្តង។ កម្ពុជាជាច្រកមួយសំខាន់បើកចំហរទៅរកឈូងសមុទ្រសៀម។

ទន្ទឹមនេះ កម្ពុជាទទួលបានមិនតិចទេនូវផលប្រយោជន៍ពីប្រទេសចិន។ ជាបឋមប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច គឺជំនួយតែម្ដង ទាំងជំនួយឥតសំណងនិងកម្ចីមានការប្រាក់ជាដើម។ គួរគូសបញ្ជាក់ត្រង់នេះបន្តិចថា ជំនួយរបស់
ប៉េកាំង ដល់ភ្នំពេញក្នុងសករាជរាជាណាចក្រកម្ពុជាទីពីរ មិនមែនទើបតែផ្តើមឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុនសែន នោះទេ។ វាបានចាប់ផ្តើមឡើង តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៤មកម្ល៉េះ គឺតាំងពីសម័យកាលដែលកម្ពុជាត្រូវបានដឹកនាំដោយរដ្ឋាភិបាលក្បាល ពីរក្រោមកិច្ចសហការគ្រប់គ្រងរដ្ឋរវាងបក្សប្រជាជនកម្ពុជានិងបក្ស FUNCINPEC។

ទំនាក់ទំនងរបស់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសចិនអាចនឹងត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈជាទំនាក់ទំនងបែប អ្នកឱ្យនិងអ្នកទទួល។ ទំនាក់ទំនងនេះ វាមិនស៊ីមេទ្រីនឹងគ្នាទាល់តែសោះ ដោយសារតែទំហំអធិបតេយ្យនិងអំណាចខាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិនវាធំពេក។ តាមការអះអាងរបស់អ្នកអ្នកវិភាគថា "ប្រទេសកម្ពុជាហាក់គ្មានអំណាចក្នុងទ្វេរភាគីនេះទាល់តែសោះ"។ ធនធានធម្មជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា តួនាទីកម្ពុជានៅក្នុងវេទិការពហុភាគី និងទីតាំងភូមិសាស្រ្តចំបេះដូងនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទាំងអស់នេះហើយដែលបានផ្ដល់ឱ្យកម្ពុជានូវសក្តានុពលដើម្បីជួយដល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងជាការបោះជំហានការទូតនិងយុទ្ធសាស្ត្រធំជាងមុនរបស់ប្រទេសចិន»។ សរុបមក ប្រទេសកម្ពុជាបានបន្ថែមផលប្រយោជន៍ខាងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មជាច្រើន ក្នុងនាមជាអតិថិជនរបស់ចិន។ ដូចបានកត់សម្គាល់ដោយអ្នកជំនាញកម្ពុជា "ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រទេសចិន មានសារៈសំខាន់មិនត្រឹមតែ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ។ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រាក់កម្ចីនិងជំនួយឥតសំណងរបស់ចិន បានជួយលើកមុខមាត់ឱ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា "។

ត្រឡប់ទៅវិញ កម្ពុជាផ្តល់នូវផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម សេដ្ឋកិច្ច ដី និងធនធានធម្មជាតិ ហើយក៏បានផ្តល់នូវការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយចំពោះប្រទេសចិនលើបញ្ហាមួយចំនួនក្នុងតំបន់និងអន្តរជាតិរួមទាំង ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូងផងដែរ។ ជាទូទៅគេយល់ថា ទំនាក់ទំនងរបៀបនេះ «ក្នុងរយៈពេលខ្លី, ប្រទេសកម្ពុជា ពឹងផ្អែកលើចិនខាងសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងខណៈដែលចិនត្រូវការកម្ពុជាខាងផ្នែកនយោបាយនិងយុទ្ធសាស្រ្ត»។

វត្តមានសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំរបស់ប្រទេសចិនមានចំណុចបញ្ហាជាច្រើន។ ទាំងឥស្សរជននិងពលរដ្ឋកម្ពុជាសាមញ្ញ បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភទៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នានៅក្រៅឆាកនិងកង្វះតម្លាភាពនៅក្នុងកិច្ចទំនាក់ទំនង, អំពើពុករលួយ ការកាប់ឈើខុសច្បាប់ ការរុករករ៉ែមិនមានច្បាប់ទម្លាប់ និងការបណ្តេញចេញពីដីធ្លីដោយបង្ខំនូវដីធ្លីដែលបានផ្តល់សម្បទានដល់ចិន។ លើសពីនេះ ទំនាក់ទំនងបែប បរិបាល-អតិថិជន បានចាប់ផ្ដើមនូវលក្ខណៈជាអតិថិជន កាន់តែខ្លាំងឡើង ព្រោះឥស្សរជនកម្ពុជា បានពឹងផ្អែកលើជំនួយរបស់ចិនកាន់តែខ្លាំងឡើងហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏ យកចិត្តទុកដាក់គោលនយោបាយរបស់ចិនផងដែរ។

ប្រទេសចិនបានបណ្តាក់ទុននយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទង្វើរបស់ចិនផ្ដោតជាចម្បងសម្រាប់ហេតុផលសេដ្ឋកិច្ច ចិនស្វែងរកការទទួលបាននូវផលិតផលកសិកម្មនិងធនធានធម្មជាតិ ដើម្បីបំពេញតាមការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ហើយចិនក៏ស្វែងរកការពង្រីកទីផ្សារសម្រាប់ទំនិញនិងសេវាកម្មរបស់ចិនផងដែរ។ ភាគច្រើននៃជំនួយអភិវឌ្ឍន៍និងការវិនិយោគរបស់ប្រទេសចិនផ្ដោតលើការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូននិងថាមពលនិងឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្ម។ ប្រទេសចិនក៏បានប្រឹងប្រែងជំរុញឱ្យមានសមាហរណកម្មបណ្ដាខេត្ត នៅភាគខាងត្បូងរបស់ខ្លួនជាពិសេស ខេត្តយូណានចូលជាមួយអាស៊ាន។ ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍របស់ចិននិងការវិនិយោគក៏មានគោលដៅលើ ការបង្កើតបណ្តាញដឹកជញ្ជូនពីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិនទៅកាន់អាស៊ានផងដែរ។ ដូច្នេះយុទ្ធសាស្រ្តទីតាំងភូមិសាស្ត្រ កម្ពុជាជាប្រទេសបន្តផ្ទេរពីឡាវ ក្នុងន័យនេះទាំងកម្ពុជានិងឡាវ បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនគឺជាការមានសារៈសំខាន់ដ៏សំខាន់។

ក្រៅពីសេដ្ឋកិច្ច ផលប្រយោជន៍ខាងនយោបាយក៏ជាមូលហេតុសំខាន់ជំរុញឱ្យចិនលូកដៃចូលយ៉ាងជ្រៅក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគីនេះ។ ចិនស្វែងរកការអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងមិត្តភាពជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីសុំការគាំទ្រចំពោះបញ្ហាគោលនយោបាយសំខាន់មួយចំនួនរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង ដូចជានយោបាយចិនតែមួយជាដើម។ យើងនៅចាំបានថា កាលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាជំនាន់គណបក្សហ្វុនស៊ីនប៉ិចដឹកនាំ បានធ្វើទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយកោះតៃវ៉ាន់ ដែលជាកោះមួយត្រូវបានចិនប្រកាសថាស្ថិតនៅក្នុងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។

អាស៊ានបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់ប្រទេសចិន។ កត្តានេះលើកតម្កើងសារៈសំខាន់នៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទំនាក់ទំនងពហុភាគី។ វាជាស្ពានរបស់ប្រទេសចិន ក្នុងការសាងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយបណ្ដាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ជាបំពង់សម្រាប់ចិនក្នុងការផ្សាយឥទ្ធិពលនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ច។ ដូចករណី ក្នុងឆ្នាំ 2012 នៅពេលដែលកម្ពុជាជាប្រធានអាស៊ាន ប្រទេសចិនអាចប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនចំពោះរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ រក្សាទុកការពិភាក្សារបស់អាស៊ានលើបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

កម្ពុជាបន្តស្វែងរកគោលនយោបាយចងសម្ព័ន្ធជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសចិនដើម្បីផលប្រយោជន៍ខាងសេដ្ឋកិច្ច ទន្ទឺមនោះក៏រក្សានូវទំនាក់ទំនងនយោបាយល្អផងដែរ ក្នុងការរំពឹងនូវប្រព្រឹត្តកម្មនយោបាយដ៏ល្អ។ ក្រៅពីប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលកម្ពុជាទទួលបានពីសម្ព័ន្ធភាពជាមួយ ចិន ក៏មានដែរប្រយោជន៍ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ។ និយាយបែបផ្សេង តាមរយៈការពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចនយោបាយនិងយោធាជាមួយប៉េកាំង ភ្នំពេញបាននិងកំពុងបន្តកាត់បន្ថយ ឥទ្ធិពលរបស់វៀតណាមមកលើខ្លួន (ថ្មីៗនេះការក្រោកឡើងជជែកដេញដោលបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-វៀតណាម ក៏ត្រូវបានមើលឃើញថា ដោយសារកម្ពុជាមានបង្អែកដ៏ធំរបស់ខ្លួនគឺចិន)។ គោលនយោបាយក្រុងភ្នំពេញ បន្តធ្វើយ៉ាងណាកាត់បន្ថយនូវចំណុចនៃការប៉ះទង្គិចជាមួយចិន។ ក្នុងករណីនេះអ្នកវិភាគជាច្រើនអះអាងថា ប្រទេសឡាវហាក់ដូចជា ទទួលបានជោគជ័យក្នុងការរក្សាស្វ័យភាពរបស់ខ្លួនជាងកម្ពុជាព្រោះតួនាទីខាងសេដ្ឋកិច្ចនិងទំនាក់ទំនងរឹងមាំ ជាមួយថៃនិងវៀតណាម ខុសពីកម្ពុជា ដែលមានវិវាទជាមួយប្រទេសថៃ ដោយសារជម្លោះព្រំដែន ហើយដោយសារតែទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម គឺជាបញ្ហានយោបាយក្នុងស្រុកដ៏ចម្រូងចម្រាសផងដែរ (ថ្វីត្បិតតែដូច្នេះ ក៏ចិននៅតែត្រូវការដៃរបស់កម្ពុជា)។

យ៉ាងណាក៏ដោយទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរបស់ប្រទេសចិនជាមួយកម្ពុជា មិនមែនថាគ្មានបញ្ហាទេ។ កម្ពុជាមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំងចំពោះប្រទេសចិន ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ អ្នកវិភាគជាច្រើនមានការព្រួយបារម្ភអំពីតម្លាភាពនៃកិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្ម, ការសូកប៉ាន់និងអំពើពុករលួយ, ការរិចរិលបរិស្ថាន (ការកាប់ឈើខុសច្បាប់, ការរំលោភយកដី, ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី), ការត្រួតត្រារបស់ចិននៅក្នុងទីផ្សារ និងការតាំងទីលំនៅដោយខុសច្បាប់របស់ជនជាតិដើមភាគតិចចិនជាដើម។

យើងឃើញថា មានកងកម្លាំងសំខាន់ពីរ ដែលកំណត់រូបរាងនៃទំនាក់ទំនងរបស់ចិនជាមួយកម្ពុជា។ ទី១,កម្ពុជានឹងអាចបង្កើននូវស្វ័យភាពរបស់ខ្លួនតាមរយៈដំណើរការនៃការកសាងសហគមន៍អាស៊ានដែលកំពុងដំណើរការ។ ទីពីរ, ការវិនិយោគដ៏ធំរបស់ប្រទេសចិន ទាំងសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយនៅកម្ពុជា នឹងបង្កើតនូវសន្ទុះទ្រទ្រង់ខ្លួនឯងក្នុងការរក្សាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរបស់ខ្លួន។ សន្ទុះនេះនឹងត្រូវបានពង្រឹងដោយការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែជិតស្និទ្ធរវាងប្រទេសចិននិងអាស៊ាន ដូចជាពួកគេធ្វើការដើម្បីបង្កើនកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងអាស៊ាននិងប្រទេសចិន។

ក្រៅពីផលប្រយោជន៍ទ្វេភាគី ទំនាក់ទំនងចាក់ទឹកមិនលិចរវាងកម្ពុជាចិនក៏ត្រូវគេមើលឃើញថា កំពុងតែស្ថិតក្នុងបរិបទនៃនយោបាយក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកផងដែរ។ នៅពេលដែលចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងដណ្តើមឥទ្ធិពលគ្នានៅក្នុង តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក និយាយជារួម និងតំបន់អាស៊ីប៉ែកអាគ្នេយ៍និយាយដោយឡែក ទីក្រុងប៉េកាំងត្រូវការចាំបាច់សម្ពន្ធ័មិត្តជិតស្និទ្ធដូចជា កម្ពុជា ខណៈដែលសមាជិកអាស៊ានមួយចំនួនជាពិសេសវៀតណាម និងហ្វីលីពីនជាដើមមាននិន្នាការទៅរកសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដូច្នេះ ការធ្វើឲ្យមានតុល្យភាពនៃឥទ្ធិពលមហាអំណាចនៅក្នុងតំបន់គឺជារឿង សំខាន់មួយ។ ប៉ុន្តែគេគួរចងចាំថា ការប្រកាន់នយោបាយផ្កាប់មុខទៅរកម្ខាងៗមិនមែនជានយោបាយដ៏ឆ្លាតវៃ នោះឡើយ។

Search This Blog

ជ្រុងគំនិត

របត់នយោបាយទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន

Comments

Post a Comment